Hawassa

City of diversity

Sidama

Land of Sensation

Sidama Coffee

One of best coffee in the World

Sidama people

Highlanders

Worancha Information Network

Brings Sidama Together

Saturday, November 22, 2014

ሙስናን በክልሎች ለመከላከል መንግሥት የፖለቲካ ውሳኔ መስጠት አለበት ተባለ

‹‹በፌዴራል ሥርዓት ውስጥ ጣልቃ መግባት ሕገ መንግሥቱን መጣስ ነው››
አቶ አስመላሽ ወልደ ሥላሴ
በክልሎች፣ ብልሹ አሠራርና ሙስናን ለመከላከል፣ የክልል የሥነ ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽኖች በአመራሮች ተፅዕኖ በአግባቡ መሥራት ባለመቻላቸው የፌዴራል መንግሥት ፖለቲካዊ ውሳኔ እንደሚያስፈልግ የፌዴራል የሥነ ምግባር የፀረ ሙስና ኮሚሽን አሳሰበ፡፡
ኮሚሽኑ የአገር አቀፍ የፀረ ሙስና ጥምረት ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አሥረኛ መደበኛ ስብሰባውን ኅዳር 11 ቀን 2007 ዓ.ም. በሸራተን አዲስ ለግማሽ ቀን ባካሄደት ወቅት እንደገለጸው፣ በየክልሉ ያሉ የሥነ ምግባርና የፀረ ሙስና ተቋማት በነፃነት እንዳይሠሩ የክልሎቹ አመራሮች ተፅዕኖ እያደረሱባቸው መሆኑን አስታውቋል፡፡
በጠቅላይ ሚኒስትሩ የሕግና አስተዳደር ጉዳዮች አማካሪ ሚኒስትር ዴኤታ በአቶ አስመላሽ ወልደሥላሴ ሰብሳቢነት በተካሄደው አሥረኛ መደበኛ ስብሰባ ላይ የተወሰኑ ባለድርሻ አካላት ብቻ ተገኝተዋል፡፡
የአገር አቀፍ የፀረ ሙስና ጥምረትና የፌዴራልና የክልል የሥነ ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽኖች የ2006 በጀት ዓመት ሥራ አፈጻጸም ሪፖርት ካቀረቡ በኋላ፣ በተገኙት ጥቂት ባለድርሻ አካላት የተለያዩ ጥያቄዎች ተነስተዋል፡፡ በተለይ በአፋር፣ በቤኒሻንጉል ጉሙዝና በሶማሌ ክልሎች የፀረ ሙስና ተቋማት በነፃነት እየሠሩ እንዳልሆነና ያላቸውን ከፍተኛ ሀብት እንደ አገር መጠቀም አለመቻሉን ተሳታፊዎቹ ተናግረዋል፡፡ በክልል የሚገኙ አመራሮች እነሱ እንዲከሰስ የፈለጉትን የኮሚሽኑ ኃላፊዎች ካልከሰሱ ወይም መከሰስ የሌለባቸውን ከሰው ከተገኙ፣ ከኃላፊነታቸው እንደሚያነሷቸውና በፈለጉት ቦታ እንደሚመድቧቸው ጠቁመዋል፡፡
በአሁኑ ጊዜ የአፋር ክልል የሥነ ምግባርና የፀረ ሙና ኮሚሽን ኃላፊ እንደሌለው የጠቆሙት የስብሰባው ተሳታፊዎች፣ የሶማሌ ክልልም ኮሚሽነሩን በማንሳት ያለተቆጣጣሪ እንደሚገኝ አስረድተዋል፡፡ 
የፌዴራል የሥነ ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽን ክልሎች ማንን መሾምና  ማንን መሻር እንዳለባቸው የሚያዝ ሥልጣን እንደሌለው የገለጹት አስተያየት ሰጪዎቹ የፌዴራል ሥርዓቱ የፈቀደውን ዕድል በአግባቡ እየተጠቀሙበት አለመሆኑን ጠቁመዋል፡፡
ክልሎቹ በተለይ አፋርና ቤንሻንጉል ጉሙዝ ባለሀብቶችን የመሳብ ኃይል ቢኖራቸውም፣ ባለሀብቶቹ ተማምነው ሀብታቸውን ለማፍሰስ የተቸገሩበት ሁኔታ እንዳለም አክለዋል፡፡
በቤንሻንጉል ጉሙዝ በዕምነበረድ ማዕድን ሥራ የተሰማሩ ባለሀብቶች ሕጋዊ መንገድን ተከትለው ለመሥራት ቆርጠው የተነሱ ቢሆንም በዶማና ባካፋ የሚሠሩ የአካባቢው ነዋሪዎች ከሹማምንቱ ጋር ባላቸው የጥቅም ግንኙነት የማዕድን ቦታውን የወሰዱት በመሆኑ፣ ሀብቱን በአግባቡ ተጠቅሞ አገር የሚያስፈልገውን ገቢ እንዳያገኝ እየተደረገ መሆኑን አንድ የስብሳባው ተሳታፊ ገልጸዋል፡፡ 
ክልሉም ከማዕድን ማግኘት የሚገባውን ገቢ ማግኘት አለመቻሉንም አክለዋል፡፡ የክልሎቹ አመራሮች የፀረ ሙስና ኮሚሽነሮቹን ከማጠናከር ይልቅ በማዳከም ላይ በመሆናቸው፣ አፋጣኝ የፖለቲካ ውሳኔ ካልተሰጠበት በክልሉ የሚኖረው የሙስናና የብልሹ አሠራር ተባብሶ እንደሚቀጥል ሥጋታቸውን አስረድተዋል፡፡ ሌሎቹም ክልሎች አፈጻጸማቸው ከጊዜ ጊዜ የተለያየ መሆኑንና ከሦስቱ ክልሎች አንፃር ሲታይ የተሻሉ ቢሆኑም፣ በእነሱም ላይ ክትትል ማድረግና አመራር መስጠት ተገቢ መሆኑን ተሳታፊዎቹ ተናግረዋል፡፡
የጠቅላይ ሚኒስትሩ የሕግና አስተዳደር ጉዳዮች ሚኒስትር ዴኤታ አቶ አስመላሽ ወልደ ሥላሴ፣ ‹‹መንግሥት ፖለቲካዊ ውሳኔ መስጠት አለበት›› ለሚለው አስተያየት በሰጡት ምላሽ፣ ክልሎች የራሳቸውን ችግር በራሳቸው መፍታት አለባቸው፣ በፌዴራሊዝም ሥርዓት ውስጥ ፌደራል መንግሥት ጣልቃ መግባት አይችልም፤ ጣልቃ ከገባ ሕገ መንግሥቱን መጣስ ይሆናል፤›› ካሉ በኋላ ያለባቸው ችግር ተጠንቶ ለውይይት ከቀረበ በውይይት ላይ በማንሳት የሚስተካከልበትን ሁኔታ መፈለግ እንደሚቻል አስረድተዋል፡፡ 
የፌደራል የሥነ ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽን በተለይ በአገልግሎት ዘርፍ የሚታዩትን ብልሹ አሠራሮች እስከ ወረዳ ድረስ ወርዶ መከታተል እንዳለበትም አስተያየት ሰጪዎቹ ተናግረዋል፡፡ በፍርድ ቤቶች የተፋጠነ ፍትሕ የማግኘት መብት በተለያየ ምክንያቶች እየተጓተተና ሕዝቡ እየተማረረ እንደሚገኝ፣ መከሰስ የሌለበት ሰው ተከሶ ሲንገላታ ከከረመ በኋላ ነፃ መባሉ ደግሞ አግባብ አለመሆኑንም ጠቁመዋል፡፡ የኮሚሽኑ ዓቃቤ ሕግ የክስ አመሠራረት ብቃት እንደሚጎድለውና ሌሎችም ይታያሉ የተባሉ ችግሮች በውይይቱ ተነስተዋል፡፡ ውይይቱን ከአቶ አስመላሽ ጋር በመሆን የመሩት ኮሚሽነር ዓሊ ሱሌይማን ሲሆኑ፣ የኢትዮጵያ ሠራተኞች ማኅበራት ኮንፈደሬሽን ፕሬዚዳንት አቶ ካሳሁን ፎሎን ጨምሮ የተወሰኑ ተቋማት ተወካዮች በስብሰባው ታድመዋል፡፡ 

በኢትዮጵያ የዲፕሎማሲያዊ አገልግሎት ምደባ ወደ ፖለቲከኞች እያዘነበለ ነውን?

የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ባራክ ሁሴን ኦባማ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ለትችት ከዳረጓቸው ጉዳዮች መካከል የአሜሪካ የውጭ ዲፕሎማሲ ሥራ ላይ የሚመድቧቸው ሰዎች ማንነት አንዱ ነው፡፡
ፕሬዚዳንት ኦባማ እ.ኤ.አ. በ2012 ለድጋሚ ፕሬዚዳንትነት በተወዳደሩበት ወቅት ለቅስቀሳ ከፍተኛ ገንዘብ ሲያሰባስቡ የነበሩ ግለሰቦች ፕሬዚዳንት ኦባማ በድጋሚ ወንበራቸውን ካገኙ በኋላ የተወሰኑት በተለያዩ አገሮች በአምባሳደርነትና በዲፕሎማትነት ተመድበዋል፡፡ 
ለምሳሌ በቅርቡ በአምባሳደርነት የተመደበው ማቲው ባርዙን ለፕሬዚዳንቱ የምርጫ ቅስቀሳ ወጪ ከተሰበሰበው 700 ሚሊዮን ዶላር ውስጥ 2.3 ሚሊዮን ዶላር የሚሆነውን በግሉ አሰባስቧል፡፡ 
በተመሳሳይ ጆን ፊሊፕስ ለኦባማ የምርጫ ዘመቻ 500 ሺሕ ዶላር ከሰበሰበ በኋላ በጣሊያን ሮም የአሜሪካ ዲፕሎማት ሆኖ ተመድቧል፡፡ ጆን ኤመርሰን 1.5 ሚሊዮን ዶላር ያሰባሰበ ሲሆን፣ የተመደበው ጀርመን በሚገኘው ኤምባሲ ነው፡፡ ጄን ስቴትሰን 2.4 ሚሊዮን ዶላር አሰባስቦ፣ የተመደበው በፈረንሳይ ፓሪስ መሆኑን መረጃዎች ያመለክታሉ፡፡ 
የአሜሪካ ፕሮፌሽናል ዲፕሎማቶች ማኅበርና ጡረታ የወጡ የአገሪቱ አምባሳደሮች የፕሬዚዳንት ኦባማን ድርጊት ከመውቀስ አልፈው ‹‹የመንግሥት ቢሮን የመሸጥ ያህል ነው›› በማለት ድርጊቱን ተችተዋል፡፡
ይህ ዓይነቱ የፈጠጠ የጥቅም ግንኙነት ያለበት የውጭ ዲፕሎማቶች አመዳደብ በኢትዮጵያ ባይስተዋልም የግለሰቦችን ነፃነት የሚጋፋ አካሄድና በሕግ የማይመራ አመዳደብ ለበርካታ ዓመታት ሥር ሰዶ የከረመ እንደነበር የተወሰኑ ዲፕሎማቶች ይናገራሉ፡፡ 
በተለይ በ1997 ዓ.ም. በተካሄደው አገር አቀፍ ምርጫ ፈተና ውስጥ ገብቶ የነበረ መሆኑን የተገነዘበው ገዥው ፓርቲ ከገባበት አጣብቂኝ ከወጣ በኋላ የአባላቱን ቁጥር ለማብዛት በገጠር፣ በክልል ከተሞችና በመንግሥት መሥሪያ ቤቶችና በትምህርት ቤቶች  ሲንቀሳቀስ የውጭ ግንኙነት መዋቅሩንም እንዳልተወው በወቅቱ በዲፕሎማሲ ሥራ ውስጥ የነበሩ ገልጸውታል፡፡
የገዥው ፓርቲ አባል በመሆን ወራዊ ክፍያ እያዋጡ እንዲቀጥሉ በመገደዳቸው ሥራቸውን ጥለው በተመደቡበት አገር ጥገኝነት ጠይቀው የቀሩ ስለመኖራቸውም አስተያየት ሰጪዎች ጠቁመዋል፡፡ 
ልማዳዊ የውጭ ግንኙነት
በኢትዮጵያ የውጭ ግንኙነት አገልግሎት በውጤታማነቱና በዘመናዊነቱ ከተጠራ በንጉሡ ዘመን የነበረው ወደር የለውም ሲሉ የሚከራከሩ አሉ፡፡ 
የውጭ ግንኙነት ትምህርትን በተለያዩ የውጭ አገሮች እንዲቀስሙ ተልከው የተመለሱ ኢትዮጵያውያን የተደራጀ የዲፕሎማሲ ሥራ ይከውኑ እንደነበር በአሁኑ ወቅት በጡረታ ላይ የሚገኙ አምባሳደሮች ይናገራሉ፡፡ የዲፕሎማሲ ሥራ በዕውቀትና በልምድ የተጠናከረ በመሆኑም በወታደራዊው ሥርዓት ወቅት ምንም እንኳን የርዕዮተ ዓለም መሠረታዊ ለውጥ ቢኖርም መቀጠላቸውን ይናገራሉ፡፡ የእነዚህ አንጋፋ ዲፕሎማቶች አገልግሎት የኢሕአዴግ መንግሥት ወደ ሥልጣን ከመጣ በኋላ ግን ሙሉ በሙሉ መቀጠል አልቻለም፡፡ በምትኩ በደርግ አገዛዝ ተገፍተው በውጭ ይኖሩ የነበሩ ኢትዮጵያውያንና በኢሕአዴግ ትግል ውስጥ የተሳተፉ በአብዛኛው መመደባቸውን አንዳንድ ጽሑፎች ያስገነዝባሉ፡፡ 
ኢሕአዴግ በሥልጣን ቆይታው ልምድ እያካበተ በመጣ ቁጥር ይህ ዘመናዊ ያልሆነ አሠራር  ይለወጣል የሚል እምነት በፓርቲው ውስጥ እንዲሁም በዘርፉ ባለሙያዎች ዘንድ ቢኖርም፣ በፓርቲ ሥራ ላይ እንዲሁም በመንግሥት ሥራ አስፈጻሚነት ለረዥም ጊዜ ያገለገሉ ግለሰቦች በዲፕሎማሲ ሥራው ላይ መመደብ ቀጥሏል፡፡ 
በተለይ ከ2002 ዓ.ም. ምርጫ በኋላ በአምባሳደርነትና በዲፕሎማት የተመደቡ 36 ግለሰቦች ይህንኑ ልማዳዊ አሠራር ፍንትው አድርጐ የሚያሳይ መሆኑን የዘርፉ ባለሙያዎች ይናገራሉ፡፡ 
በወቅቱ በነበሩት ጠቅላይ ሚኒስትር አቅራቢነት የተሾሙት አምባሳደሮች፣ ከሹመታቸው ቀደም ብለው በከፍተኛ የመንግሥት ሥልጣን ላይ የነበሩ ናቸው፡፡ ይህም ማለት የአጭር ጊዜ ሥልጠናዎችን አገኙ እንጂ ‹‹ኬርየር ዲፕሎማት›› (የረዥም ጊዜ የዲፕሎማሲ አገልግሎት ልምድና ዕውቀት ያላቸው) አልነበሩም፡፡ ከዚህ ባለፈም በባለሙሉ ሥልጣን አምባሳደር ማዕረግ፣ በልዩ መልዕክተኛና በአምባሳደርነት ማዕረጐች የተለያዩ ግለሰቦች በአንድ አገር ተመድበዋል፡፡
በ2004 ዓ.ም. የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሆነው የተሾሙት ዶ/ር ቴድሮስ አድሃኖም ግን ይህንን ልማዳዊ የዲፕሎማቶች ምደባ ለማስቀረት በፍጥነት መንቀሳቀስ መጀመራቸው ይነገርላቸዋል፡፡
ለአብነት ያህልም ዶ/ር ቴድሮስ ወደ ውጭ ጉዳይ ከመምጣታቸው አንድ ዓመት ቀደም ብሎ የተሾሙ 36 አምባሳደሮች ሁኔታን በማጥናት 18 የሚሆኑት ዲፕሎማቶች ወደ አዲስ አበባ እንዲመለሱ አድርገዋል፡፡ በዚያው ዓመት የሥራ አፈጻጸም ሪፖርታቸውን ለማቅረብ ፓርላማ የተገኙት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ ዶ/ር ቴድሮስ 18ቱ አምባሳደሮች ለምን እንደተመለሱ ማብራሪያ እንዲሰጡ ተጠይቀው ነበር፡፡ 
ከተጠሩት 18 አምባሳደሮች መካከል ሁለቱ በድጋሚ በሌላ ቦታ መመደባቸውን የገለጹት ሚኒስትሩ፣ የተጠሩበት ምክንያት ዲፕሎማቶቹ ያለ አግባብ በአንድ ቦታ በመደራረባቸውና ይህም የሥራ መደናቀፍን የፈጠረ በመሆኑ ነው ብለዋል፡፡
‹‹በአንድ አገር ሁለት አምባሳደር ሊኖር አይችልም፡፡ ሊኖር የሚችልበት ምክንያት የሚመደቡበት አገር እንደ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ያሉ ዓለም አቀፍ ድርጅቶች የሚገኙ ከሆነና በመንግሥት በኩል እንደነዚህ ያሉ ተቋማት በአምባሳደሮች እንዲወከሉ ከተፈለገ ነው፡፡ ነገር ግን ሹመቱ የተሰጠው በዚህ አግባብ አልነበረም፡፡ ለበጐ ዓላማ የተሰጠ ሹመት ቢሆንም ስህተት በመሆኑ ተጠርተዋል፤›› ማለታቸው ይታወሳል፡፡ 
ይህንን ልማዳዊና ባህላዊ አሠራር ማስቀረት የሚቻለው የዲፕሎማቶች አመዳደብ በዕውቀት፣ በችሎታና በውድድር ላይ የተመሠረተ ሥርዓት መፍጠር ሲቻል ነው፡፡ 
ከዶ/ር ቴድሮስ ወደ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትርነት መምጣት በኋላ ዘመናዊ የውጭ ግንኙነት ሥርዓት ለመፍጠር የሚያስችል ረቂቅ አዋጅ በውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ተረቆ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በ2005 ዓ.ም. ቀርቦ ፀድቋል፡፡ ይህ አዋጅ ‹‹ስለ ውጭ ግንኙነት የወጣ አዋጅ›› የሚል መጠሪያ የተሰጠውና ዓላማውም የውጭ ግንኙነት አገልግሎቱ ወጥነት ባለውና በተቀናጀ ተቋማዊ የአሠራር ሥርዓት ለማስተዳደር በመፈለጉ መሆኑን የአዋጁ መግቢያ ያብራራል፡፡ 
የአዋጁ መግቢያ እንደሚያስረዳው ሙያዊ አቅሙ፣ ብቃቱና ክህሎቱ የዳበረና የተጣለበትን አገራዊ ተልዕኮ በታማኝነትና በቁርጠኝነት የሚወጣ ጠንካራ የሰው ኃይል ማፍራት ትልቅ ግብ ነው፡፡ 
አዲሱ የውጭ ግንኙነት አዋጅ ምን አመጣ?
ዘሪሁን መገርሳ ይባላል፡፡ የ27 ዓመት ወጣት ሲሆን ከሁለት ዓመት በፊት በሠልጣኝ ዲፕሎማትነት የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ጽሕፈት ቤትን ተቀላቅሏል፡፡ 
በ2004 ዓ.ም. መጨረሻ ላይ በሔራልድ ጋዜጣ ላይ በወጣ ማስታወቂያ መሠረት ማመልከቻውን እንዳስገባ የሚናገረው ወጣት ዘሪሁን፣ ልክ እንደእርሱ ያመለከቱ ወጣቶች ብዛት 680 እንደነበሩ ያስታውሳል፡፡ በወቅቱ ካመለከቱት ወጣቶች ለቃል ፈተና የተጠሩት ደግሞ እርሱን ጨምሮ 108 እንደነበሩ በመጨረሻም ሁሉን መስፈርት ማሟላት የቻሉት 50 እንደነበሩ ያስታውሳል፡፡ 
ከዚያ በኋላም በሲቪል ሰርቪስ ሚኒስቴር ሥር በሚገኘው የዲፕሎማቶች ማሠልጠኛ ኢንስቲትዩት ውስጥ የፖሊሲና ስትራቴጂ ሥልጠና ለሁለት ወራት ከወሰዱ በኋላ ለቀጣይ ስምንት ወራት ደግሞ የዲፕሎማሲ ሥልጠና ማግኘታቸውን ለሪፖርተር ገልጿል፡፡
ዓለም አቀፍ ግንኙነት፣ ዓለም አቀፍ ሕጐች፣ የውጭ ጉዳይ መሥሪያ ቤት አደረጃጀት፣ የዲፕሎማሲ ግንኙነት ጨምሮ በአጠቃላይ 24 ኮርሶችን መውሰዳቸውን ይገልጻል፡፡ እነዚህ ሥልጠናዎች ከእንግሊዝ፣ ከህንድ፣ ከተባበሩት መንግሥታት የልማት ፕሮግራም፣ ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ እንዲሁም ጡረታ ከወጡ አምባሳደሮች በተውጣጡ አሠልጣኞች የተሰጡ ናቸው፡፡ 
ከዚህ በተጨማሪም በብሪቲሽ ካውንስል አማካኝነት ‹‹ዲፕሎማቲክ ኢንግሊሽ›› የተሰኘ በዲፕሎማሲ ቋንቋ ላይ ያተኮረ ሥልጠና ወስደዋል፡፡ 
ዘሪሁን በሲቪክስና ሥነ ምግባር ጥናት የመጀመሪያ ዲግሪውን ያገኘ ቢሆንም፣ ወደ ዲፕሎማሲው መስክ ለመግባት የ12 ወራት ሥልጠናን ማግኘት የግድ ብሎታል፡፡ በዚህ ብቻ ሳያበቃ ዘሪሁን በውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በቃል አቀባይ ጽሕፈት ቤት ተመድቦ የሥራ ላይ ሥልጠና ለአንድ ዓመት ወስዷል፡፡ ዘሪሁን በአሁኑ ወቅት በዚሁ ክፍል ውስጥ በቋሚነት በአታሼ ደረጃ ተመድቦ የዲፕሎማሲ ዘመኑን መቁጠር ጀምሯል፡፡ ስለውጭ ግንኙነት የወጣው አዋጅም ‹‹የኬርየር ዲፕሎማትን›› ማፍራት የሚችለው በዚህ መልኩ መሆኑን ያስረዳል፡፡  
አዋጁ የዲፕሎማቲክ አገልግሎት ዘርፎችን ከፍተኛ፣ መካከለኛ፣ መጀመሪያና የቆንስላ አገልግሎት ምድብ በማለት በአራት ደረጃ ይከፍላቸዋል፡፡ በመጀመሪያ ደረጃ የዲፕሎማቲክ አገልግሎት ምድብ ሁለተኛና ሦስተኛ ጸሐፊዎችና አታሼዎች የሚገኙበት ነው፡፡ በከፍተኛው ደረጃ ላይ ደግሞ አምባሳደሮች፣ ልዩ መልዕክተኞችና ሁለገብ አምባሳደሮች የሚመደቡበት ነው፡፡ 
ይህ አዋጅ ከወጣ በጥቂት ወራት ውስጥ ስምንት አምባሳደሮች የተሾሙ ሲሆን፣ ከእነዚህ ውስጥ በርካቶቹ በውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር መሥሪያ ቤት ከአምስት እስከ ሰባት ዓመታት ያገለገሉ ቢሆንም ‹‹ኬርየር አምባሳደር›› መባል የሚችሉ አይደሉም፡፡ ከዚያ በኋላም የቀድሞ የአማራ ክልል ፕሬዚዳንት አቶ አያሌው ጐበዜና የማዕድን ሚኒስትሯ ወ/ሮ ስንቅነሽ እጅጉ በአምባሳደርነት ተሹመዋል፡፡ 
ባለፈው ሳምንት ደግሞ በኢሕዴድ መሥራችነትና ታጋይነት እንዲሁም በተለያዩ የመንግሥት ተቋማትና የክልል ፕሬዚዳንትነት ያገለገሉት አቶ ኩማ ደመቅሳ እንዲሁም ለ15 ዓመታት ገደማ የኢትዮጵያ ስታትስቲክስ ባለሥልጣን ዋና ዳይሬክተር የነበሩት ወ/ሮ ሳሚያ ዘካሪያና ሌሎች አራት ግለሰቦች በአምባሳደርነት ተሹመዋል፡፡
የተቀሩት አራቱ ማለትም በውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በዳይሬክተር ጄኔራልነት ሲያገለግሉ የነበሩት አምባሳደር ግሩም ዓባይ፣ በውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ የነበሩት አምባሳደር ዲና ሙፍቲና የተቀሩት ሁለቱ አምባሳደር ነጋሽ ክብረትና አምባሳደር ዋህድ በላይ ከ20 እስከ 35 ዓመታት በተለያዩ ኃላፊነቶች በዲፕሎማትነት ያገለገሉ ‹‹ኬርየር አምባሳደሮች›› ናቸው፡፡ 
በጉዳዩ ላይ ለሚዲያ የመናገር ኃላፊነት እንደሌላቸው በመግለጽ ስማቸው እንዳይጠቀስ የጠየቁ አንድ የውጭ ጉዳይ የረዥም ጊዜ አምባሳደር፣ ኢትዮጵያ ሁለቱንም ዓይነት የፖለቲካ ሹመትንም በዲፕሎማሲ ሙያ ላይ የቆዩትንም በውጭ አገልግሎት ላይ ትመደባለች ይላሉ፡፡ ይህ አቋም በጠቅላይ ሚኒስትሩ የሕዝብ ግንኙነት አማካሪ አቶ ጌታቸው ረዳ የሚደገፍ ነው፡፡ 
‹‹በፖለቲካ የሚመደቡ አምባሳደሮች ለረዥም ጊዜ የመንግሥትን ፖሊሲ ሲያስፈጽሙ የቆዩ በመሆናቸው የአጭር ጊዜ የዲፕሎማሲ ሥልጠና ወስደው እንዲመደቡ ይደረጋል፡፡ ምክንያቱም የፖሊሲ ሥልጠና በአጭር ጊዜ ሰጥቶ አምባሳደር ማድረግ ስለማይቻል፤›› በማለት አቶ ጌታቸው ያስረዳሉ፡፡
ስማቸው እንዳይገለጽ የጠየቁት የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ባልደረባ ‹‹ኬርየር ዲፕሎማቶች›› በተለይ ‹‹ጥልቅ የሆነ የዲፕሎማሲ ሥራ የሚጠየቅባቸው እንደ ተባበሩት መንግሥታት ድርጅት በሚገኙባቸው አገሮች ይሾማሉ፡፡ የመንግሥት ፍላጐት ለምሳሌ ዳያስፖራውን ማንቀሳቀስ ከሆነ በፖለቲካ ሹመት የሚመደብ አምባሳደር ይኖራል፤›› በማለት ያስረዳሉ፡፡          
በአጠቃላይ ይህ የውጭ ግንኙነት አገልግሎት አዋጅ ከወጣ በኋላ በይፋ የተመደቡ አምባሳደሮች ብዛት 16 ሲሆን፣ ከዚህ ውስጥ አራቱ ብቻ ‹‹ኬርየር ዲፕሎማት›› የሚባሉ ናቸው፡፡ ይሁን እንጂ ሌሎች ስምንት የሚሆኑትም በዲፕሎማሲው መስክ የተሻለ አገልግሎት ያላቸው በመሆኑ የኢትዮጵያ የውጭ ግንኙነት አገልግሎት በሥርዓት መመራት ጀምሯል ማለት ይቻላል፡፡
‹‹ሥልጠናውን አልፈን በውጭ ጉዳይ ከተመደብን በኋላ ሥርዓቱን ስናየው ቀድሞም በዚህ መልኩ ነበር መሆን የነበረበት አስብሎናል፤›› በማለት ዘሪሁን አሁን ያለው ሥርዓት ልምድ ያላቸውን ዲፕሎማቶች ለማፍራት እጅግ ጠቃሚ እንደሆነ ለሪፖርተር ገልጿል፡፡
‹‹በ10 ዓመት ጊዜ ውስጥ በአምባሳደርነት የምመደብ ይመስለኛል፡፡ ከሆነልኝ የምፈልገው በቃል አቀባይ ጽሕፈት ቤት በአምባሳደርነት መመደብ ነው፤›› በማለት ዘሪሁን ምኞቱን ይገልጻል፡፡ 
አሜሪካ ‹‹ፎሪን ሰርቪስ አክት›› የሚል ስያሜ ያለው የዲፕሎማት አመላመልና ምደባን የሚመራ ሕግ ቢኖራትም፣ ሹመት የመስጠት ኃላፊነቱ እንደ ኢትዮጵያ ሁሉ በሥራ አስፈጻሚ የበላይ የሚፈጸም በመሆኑ የምርጫ ዘመቻ አስተባባሪዎችን ለመካስ በአምባሳደርነት በመሾም ተመዝብሯል፡፡ በኢትዮጵያ አሁን እየተፈጠረ ያለው ሥርዓትን ከዚህ መሰሉ አደጋ መጠበቅ ለዘመናዊ የዲፕሎማሲ አገልግሎትና ውጤት ትልቅ መሠረት መሆኑ የሚያሻማ አይደለም፡፡      

በ6ኛው የከተሞች ፎረም ውድድር የሲዳማዋ መዲና ሃዋሳ ከተማ አሸናፊ ሆነች

በ6ኛው የከተሞች ፎረም ውድድር የሲዳማዋ መዲና ሃዋሳ ከተማ አሸናፊ ሆነች። ዝርዝር ወሬውን ከታች ያንቡ፦

ባለፉት አመታት በከተማ ልማት ዘርፍ የተሸለ ስራ መስራቱን የከተማ ልማት ቤቶችና ኮንስትራክሽን ሚንስቴር ገለፀ፡፡
“ከተሞቻችን የኢንተርፕራይዞች ልማት ማዕከላት በመሆን የኢትዮጵያን ህዳሴ ያሳካሉ” በሚል መሪቃል በድሬዳዋ ሲካሄድ የሰነበተው የከተሞች ፎረም ተጠናቋል፡፡
በመዝጊያው ላይ ንግግር ያደረጉት የከተማ ልማት ቤቶችና ኮንስትራክሽን ሚንስትሩ አቶ መኩሪያ ሃይሌ እንዳሉት፥ ባላፉት አመታት በከተማ ልማት ዘርፍ የማስፈጸም አቅም በመጠናከሩ የተሸለ ስራ መስራት ተችሏል፡፡
በጥቃቅንና አነስተኛ ለ3 ሚሊዮን ሰዎች የስራ ዕድል ለመፍጠር ታስቦ እየተሰራ መሆኑን የገለፁት ሚኒስትሩ ለማምረቻ ኢንዱስትሪ ዘርፍ ትኩረት እንደተሰጠ ገልጸዋል፡፡
በጠቅላይ ሚንስትር ማዕረግ የፋይናንስና ኢኮኖሚ ክላስተር አስተባባሪና የመገናኛ ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ሚንስትር ዶክተር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል በበኩላቸው ከተሞች የሀገሪቱ የዕድገት አውታር መሆናቸውን ጠቁመው፥ ከተሞች በተፋጠነ መልኩ እድገታቸው እንዲቀጥል የከተማ አጀንዳዎችን ከኪራይ ሰብሳቢነት የማጽዳት ስራ ተጠናክሮ መቀጠል አለበት ብለዋል፡፡
የድሬዳዋ ከተማ አስተዳደር ከንቲባ አቶ አሰድ ዚያድ በበኩላቸው፥ ከዝግጅቱ መልካም ልምዶችን እናዳገኙ ተናግረዋል፡፡
ልምዱን ተጠቅመውም የከተማቸወን ዕድገት እንደሚያፋጥኑ ገልፀዋል፡፡
189 ከተሞችንና ባለድርሻ አካላት በተሳተፉበት መድረክ ለሞዴል ጥቃቅንና አነስተኛ ኢንተፕራይዞች፣ ለሴት ኢንተርፕረነሮች እንዲሁም ወደ ታዳጊና መካከለኛ ለተሸጋገሩ ኢንተርፕራይዞች እውቅና ተስጥቷል፡፡
ከተሞች በፎረሙ ላይ ራሳቸውን ለማስተዋወቅ ባደረጉት ውድድር በምድብ አንድ የሃዋሳ ከተማ አሸናፊ ስትሆን፥ አዲስ አበባ ከተማ ልዩ ተሸላሚ ሆናለች፡፡
በቀጣይነት የከተሞች ፎረም በየሁለት አመቱ የሚካሄድ ሲሆን በ2009 የጎንደር ከተማ እንድታዘጋጅ ተመርጣለች፡፡
ምንጭ፦ የኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት

በጀርመኗ ኮሎን ከተማ በተከፈተው ኣለም ኣቀፍ የፋይን ኣርት ኤግዚብዥን የሲዳማ ባህላዊ ''Barikko'' ባርኮ ለእይታ ቀረበ


የኮሎን ከተማ ለኣለም የጥበብ ሪዕዬ ትይዕንት ሰሞኑን በሯን ክፍት ኣድርጋ ከተለያዩ የኣለም ክፍሎች የምጎርፉትን ጥንታዊ እና ባህላዊ የጥበብ ስራዎች በመቀበል ላይ ትገኛለች።

በሪዕዬ ትይእንቱ ላይ ዘመን ጠገብ ቁሳቁሶች ለእይታ የቀረቡ ሲሆን፤ ከቀረቡ ቁሳቁሶች መካከል በ19ኛው እና በ20ኛው ክፍለ ዘመን የተፈበረኩ እና በህዝብ ዘንድ ተወዳጅነትን ያተረፉ መኪኖች እና የስዕል ስራዎች ይገኙበታል።

ለኣብነት ያህል ከቀረቡት የስዕል ስራዎች መካከል በጀመናዊው የኤክፕሬሽን ሰዓል ኣርቲስት ማክስ ፔሄስታይን የተሳሉት ሁለት ስዕሎች በሽያጭ የቀረቡ ሲሆን ዋጋቸውም 1 ነጥብ 6 ሚሊዮን ዬሮ መሆኑ ታውቋል።



የወራንቻ ኢንፎርሜሽን ኔትዎርክ ዘጋብ የዩሮ ኒውስን ጠቅሶ እንደዘገባው፤ በኣማካይ 100 የምሆኑ ጋሌሪዎች እና ደላሎች ከኣውሮፓ እና ከተቀረው ኣለም ሃሰባሰቧቸው ማስተርፒስ ስራዎች በተጨማሪ ከኢትዮጵያን እና ኬኒያ የተሰባሰቡ ባህላዊ ቁሳቁሶች ለእይታ የቀረቡ ሲሆን የሲዳማው ባርኮ ከእነዚሁ መካከል ኣንዱ ነው።


Thursday, November 20, 2014

Sidama's rural women are about to change their traditional way of butter processing

  •  The first test of  new butter churn, with a large opening, capable of churning cream as well as milk took place in Arbagona District in the Sidama Zone



Helping Ethiopia’s rural women with butter processing

Women all over Ethiopia process milk into butter in rural households, perhaps with the exception of areas where consumption of milk in coffee or tea is common.
The LIVES project’s baseline surveys results also indicate that most households sell small quantities in local markets and this constitutes one of the income sources for women.
Butter processing is based on age old traditions with local churns made of pottery or other local materials. Women process soured milk which is accumulated over a 2 to 5 day period. Because most households produce only small quantities of milk each day, women in some locations form groups to collectively process the soured milk from the group members in one churn. This reduces the individual labour time spent on churning by each woman.
Nevertheless, the volume of soured milk churned are usually small (less than 10 litres) and time-consuming in terms of processing time per litre of milk or kg of butter. Many years ago, ILCA adjusted the local churn and developed a mechanism to reduce labour and increase butter extraction. However efficiency gains were limited, which probably contributed to low adoption rates. Some NGOs and companies introduced hand-operated bigger-sized stainless steel butter churns (up to 20 litres). However these were targeted to small-scale private and/or cooperative dairy processing companies in and around district towns. Adoption in rural areas is zero, since the churns are relatively expensive and therefore uneconomical for use by private households or small informal groups.
Comparing household-level butter processing methods in rural areas with the small-scale commercial butter processing in (peri-)urban areas shows up interesting differences. In rural areas, the whole (soured) milk is processed, while in urban areas only the cream (fluid) is processed. The cream is removed from the milk with a mechanical cream separator. Applying this principle of (sour) fat/cream churning in rural areas would be possible without the use of the cream separator, since fat/cream would naturally settle on top of the milk over time and can be removed manually. Big open containers would be required however to create and remove the cream manually. The collected cream can then be transferred to the churners and be processed into butter. The narrow neck of the traditional churn may be unsuitable to pull out larger quantities of butter extracted from cream. We will test the validity of this assumption at a later stage.
Given these facts, the LIVES project imported a cheaper, 10 litre hard plastic new butter churn, with a large opening, capable of churning cream as well as milk. The first test took place in Arbagona District in the Sidama Zone.Modern churn, Sidama
The LIVES team used seven litres of soured milk for each churn and conducted churning with the participation of farmers and extension staff. There were some differences in churning time and butter extraction, but the magnitude of the differences was small. On average, about 450 gr of butter was produced from 7 litres of soured milk in about 51 minutes with the traditional churn and in 66 minutes with the new churn. However, using the new churn to process 7 litres of cream obtained from 50 litres of milk resulted in 2.3 kg of butter. Processing time was 65 minutes, which is about the same as the time required to produce 450 gr of butter from 7 litres of soured milk. The participants made several observations on the new churn, including; lack of ventilation hole in the churn, butter granules sticking to the (inside) wall of the churn, shape of the rotor/agitator insufficient to churn milk/cream in the upper part of the container. Also churning cream was harder for the women than churning (soured) milk.
The implications of the quantitative data observed so far suggest that processing cream from 50 litres of milk with the new churn results in less butter (2.3 kg) than processing 50 litres of soured milk (3.2 kg) with the new or traditional churn. However big gains can be made in (female) labour savings i.e. 65 minutes to process the cream of 50 litres of milk using the new churn, as compared to 364 minutes to process 50 litres of soured milk using the traditional churn. Expressed in terms of processing time per litre of milk and kg of butter, the new churn takes respectively 1.3 min/l of milk and 28.3 min/kg of butter, while the traditional soured milk method with traditional churn will take 7.3 min/l milk and 113.3 min/kg of butter.
These potential gains should be discussed in the rural communities to create interest in small scale processing of butter from soured cream by either womens’ groups or private individuals. Possible uses of the remaining soured skimmed milk should also be taken into consideration when discussing the business model.
The lessons from the qualitative assessments we learned so far are that technical adjustments should be made to the new churn to improve its efficiency in terms of time (and ease of use by women) and butter extraction. Additional testing will take place in other LIVES sites and be reported in our butter blog!!!
Story by Yoseph Mekasha, Tesfaye Shewage, Solomon Gizaw and Dirk Hoekstra

የውጭ እና የኣገር ውስጥ ባለሃብቶች በሲዳማ ዞኑ ውስጥ በተለያዩ የልማት መስኮች እንድሰማሩ በዞኑ ኣስተዳደር የሚደረገው ጥረት በቂ ነው ብለው ያምናሉ?